Waarom Zimbabwe de macht van Mnangagwa wil verlengen

Jan van Dijk · 2026-06-19

Het nieuws uit Zimbabwe zorgde deze week voor opgetrokken wenkbrauwen. Het parlement heeft namelijk een grondwetswijziging goedgekeurd die de ambtstermijn van de president kan verlengen. Concreet betekent dit dat de 83-jarige Emmerson Mnangagwa mogelijk tot na 2028 aan de macht kan blijven. Een beslissing die zowel binnen als buiten het land voor flink wat discussie zorgt. Je zou denken dat dit vooral een politieke kwestie is, maar het raakt ook de economie en het vertrouwen van investeerders. Want als de regels halverwege het spel worden veranderd, wat zegt dat dan over de stabiliteit van het land? Het is een vraag die veel analisten zich stellen, en niet zonder reden. ### Wat houdt de grondwetswijziging precies in? De wijziging is niet zomaar een kleine aanpassing. Het gaat om een fundamentele verandering van de spelregels. Waar eerder een maximum van twee termijnen gold, wordt nu de mogelijkheid gecreëerd voor een derde termijn. En dat is precies wat Mnangagwa in staat zou stellen om na 2028 aan te blijven. Belangrijk om te weten is dat het parlement de wijziging al heeft goedgekeurd. De volgende stap is een handtekening van de president zelf, wat gezien de omstandigheden een formaliteit lijkt. Toch zijn er nog hobbels op de weg, zoals mogelijke juridische uitdagingen van oppositiepartijen. - De wijziging verlengt presidentiële termijnen van 5 naar 6 jaar - Het schrapt de limiet van twee termijnen - De huidige president kan hierdoor tot 2030 aanblijven ### De economische gevolgen voor Zimbabwe Zimbabwe heeft al jaren te kampen met economische uitdagingen. Denk aan hyperinflatie, hoge werkloosheid en een vluchtelingenstroom van hoogopgeleide jongeren. In dat licht is politieke stabiliteit cruciaal, maar het moet wel eerlijke stabiliteit zijn. Investeerders kijken namelijk niet alleen naar cijfers, maar ook naar instituties. Wanneer de grondwet wordt aangepast om één persoon langer aan de macht te houden, kan dat het vertrouwen schaden. Het signaal dat het land uitzendt is dan niet: "wij bouwen aan de toekomst", maar eerder: "wij beschermen de status quo". Tegelijkertijd zijn er ook stemmen die zeggen dat continuïteit juist goed is voor de economie. Een nieuwe leider brengt immers onzekerheid met zich mee. Maar is dat argument sterk genoeg om de democratische principes opzij te zetten? Dat is de kernvraag. ### Vergelijking met andere Afrikaanse landen Zimbabwe is niet het eerste land waar dit gebeurt. We zien vaker dat leiders de grondwet aanpassen om hun macht te verlengen. In sommige gevallen leidt dat tot protesten, in andere gevallen tot stilte. De reactie van de bevolking is dan ook een belangrijke graadmeter. In Zimbabwe is de oppositie verdeeld en dat speelt de regering in de kaart. Zonder een sterke tegenmacht is de kans groot dat de wijziging er gewoon doorkomt. Toch betekent dat niet dat er geen weerstand is. Op sociale media groeit de kritiek, en ook binnen de kerk en het maatschappelijk middenveld klinken zorgen. ### Wat betekent dit voor de regio? De ontwikkelingen in Zimbabwe worden ook in buurlanden nauwlettend gevolgd. Zuidelijk Afrika heeft al genoeg uitdagingen, van klimaatverandering tot economische ongelijkheid. Een machtsconcentratie in één van de grotere landen kan de verhoudingen in de regio beïnvloeden. Bovendien is er de internationale dimensie. Westerse landen en organisaties zoals de Europese Unie kijken kritisch naar dergelijke wijzigingen. Sancties zijn in het verleden niet uitgebleven en ook nu ligt dat op de loer. Dat zou de toch al fragiele economie verder onder druk kunnen zetten. ### De komende maanden worden cruciaal De grondwetswijziging is een feit, maar de strijd is nog niet gestreden. Juridische procedures, protesten en internationale druk kunnen het proces nog beïnvloeden. Het is dan ook een verhaal dat we de komende maanden nauwlettend blijven volgen. Voor nu is het vooral een moment van reflectie. Want of je nu voor of tegen Mnangagwa bent, één ding is duidelijk: de democratische instituties in Zimbabwe staan onder druk. En dat is iets waar we allemaal iets van kunnen leren, waar ook ter wereld.