Waarom een totale oorlog tussen de VS en Iran onwaarschijnlijk is

Jan van Dijk · 2026-07-08

Stel je voor: twee kemphanen die elkaar continu in de gaten houden, maar allebei weten dat een echte confrontatie hen meer kost dan het oplevert. Dat is precies de situatie tussen de Verenigde Staten en Iran, volgens Will Todman van het Center for Strategic and International Studies (CSIS). Todman is chief of staff van de afdeling Geopolitiek en Buitenlands Beleid en senior fellow van het Midden-Oostenprogramma bij CSIS. Hij stelt dat een grootschalige oorlog tussen beide landen onwaarschijnlijk is. De economische kosten zijn simpelweg te hoog. In plaats daarvan verwacht hij een laagintensief conflict met af en toe een uitbarsting. ### De kosten wegen zwaarder dan de strijd Waarom zouden twee landen die al jaren tegenover elkaar staan niet gewoon de confrontatie aangaan? Het antwoord zit in de economie. Een totale oorlog zou beide economieën verwoesten. Voor Iran zou het betekenen dat de toch al kwetsbare olie-export volledig stilvalt. Voor de VS zou het gaan om enorme militaire uitgaven en een nieuwe crisis in het Midden-Oosten. Todman legt uit dat Iran heel graag de controle over de Straat van Hormuz wil behouden. Die zeestraat is een van de belangrijkste olieaanvoerroutes ter wereld. Ongeveer een vijfde van alle olie die wereldwijd wordt vervoerd, gaat erdoorheen. Voor Iran is dat een economisch en strategisch onderhandelingsmiddel. Zolang Teheran die kaart kan uitspelen, houdt het een machtig wapen achter de hand zonder direct te hoeven vechten. ### Wat betekent dit voor de energiemarkt? Voor beleggers en analisten is dit een belangrijk signaal. Een laagintensief conflict betekent niet dat er niets gebeurt. Er kunnen periodes zijn van oplopende spanning, zoals aanvallen op schepen of beperkte militaire acties. Maar een volledige oorlog zou de olieprijs explosief laten stijgen, en dat willen beide partijen vermijden. Dat heeft gevolgen voor de energiemarkt en voor AI-beleggingsplatforms die grondstoffen en energie volgen. Als de situatie beheersbaar blijft, blijft de olieprijs waarschijnlijk schommelen binnen een bandbreedte. Maar zodra er een echte escalatie dreigt, kunnen de prijzen plotseling pieken. Het is dus zaak om de geopolitieke ontwikkelingen goed in de gaten te houden. ### Een voorzichtige balans Todman schetst een beeld van twee partijen die elkaar liever via proxies en economische druk bestrijden dan via een directe oorlog. Iran probeert zijn invloed in de regio te vergroten via bondgenoten in Libanon, Syrië, Irak en Jemen. De VS proberen op hun beurt met sancties en militaire aanwezigheid de druk op te voeren. > "Iran is er alles aan gelegen om de controle over de Straat van Hormuz te behouden als economisch en strategisch onderhandelingsmiddel." – Will Todman, CSIS Die strategie van wederzijdse afschrikking werkt zolang beide partijen de kosten van een totale oorlog hoger inschatten dan de baten. Maar het blijft een fragiel evenwicht. Een verkeerde inschatting of een ongeluk kan de boel snel laten escaleren. ### Conclusie: geen totale oorlog, maar blijf waakzaam De analyse van Todman biedt een nuchtere kijk op een complexe situatie. Een allesomvattende oorlog tussen de VS en Iran is onwaarschijnlijk vanwege de economische gevolgen. Toch betekent dat niet dat er geen risico's zijn. Beleggers en analisten doen er goed aan om de Straat van Hormuz en de geopolitieke spanningen scherp in het vizier te houden. Want juist in die grijze zone tussen vrede en oorlog kunnen de grootste marktbewegingen ontstaan.