Waarom raffinage nu ongekend winstgevend is

Jan van Dijk · 2026-07-16

Het is een bijzondere tijd in de energiesector. Terwijl we allemaal de prijzen aan de pomp zien stijgen, gebeurt er achter de schermen iets opmerkelijks. De marges voor raffinaderijen die ruwe olie omzetten in benzine en diesel breken op dit moment alle records. Dat klinkt misschien abstract, maar het heeft een enorme impact. Het betekent simpelweg dat het verschil tussen de prijs van ruwe olie en de prijs van de eindproducten zoals brandstof nog nooit zo groot is geweest. En dat terwijl de wereldwijde brandstofvoorziening onder druk staat. ### Wat drijft deze recordwinsten? De oorzaak is een perfecte storm van factoren. Allereerst zijn er de geopolitieke spanningen en conflicten die de wereldwijde toeleveringsketens verstoren. Dit heeft directe gevolgen voor de beschikbaarheid van geraffineerde producten. Maar er is meer aan de hand. De vraag naar brandstof herstelt zich sneller dan velen hadden verwacht, terwijl de capaciteit om te raffineren de afgelopen jaren onder druk heeft gestaan. Veel raffinaderijen in Europa en de VS hebben hun deuren gesloten of zijn overgeschakeld op duurzamere processen. Het resultaat? Een krappe markt waar de overgebleven spelers optimaal van profiteren. - Aanbodkrapte door geopolitieke verstoringen - Sterk herstel van de vraag na de pandemie - Verminderde wereldwijde raffinagecapaciteit - Hoge operationele kosten die nieuwkomers afschrikken Het is een klassiek economisch principe: bij schaarste stijgen de prijzen. En in dit geval stijgen de prijzen voor de eindproducten veel harder dan de kosten voor de grondstof. Dat verschil is de zogenaamde 'crack spread' of raffinagemarge, en die is momenteel historisch hoog. ### De praktijk voor Nederlandse professionals Voor jou als professional in Nederland betekent dit concreet dat de energiekosten voor bedrijven en consumenten hoog blijven. De prijs voor een liter Euro 95 benzine schommelt rond de €2,10, terwijl diesel vaak nog hoger ligt. Deze kosten worden doorberekend in vrijwel alles wat we kopen en gebruiken. Interessant is dat dit niet alleen geldt voor Amerikaanse raffinaderijen. Ook Europese spelers profiteren van de huidige marktdynamiek. De marges zijn hier misschien wat lager vanwege strengere regelgeving en hogere operationele kosten, maar de trend is duidelijk dezelfde. Een analist merkte recent op: 'We zien een fundamentele verschuiving in de waardeketen van olie. De macht verschuift van de producenten van ruwe olie naar de bedrijven die het kunnen verwerken tot bruikbare producten.' ### Wat betekent dit voor de toekomst? De grote vraag is natuurlijk: hoe lang houdt dit aan? Experts zijn verdeeld. Sommigen zien dit als een tijdelijke piek die zal afvlakken zodra de geopolitieke spanningen verminderen. Anderen waarschuwen dat de structurele vermindering van raffinagecapaciteit ervoor zorgt dat deze hoge marges nog wel even kunnen aanhouden. Voor investeerders en strategen blijft het een uitdaging om in te schatten hoe de markt zich ontwikkelt. De energietransitie naar duurzamere bronnen zet onverminderd door, maar de vraag naar traditionele brandstoffen blijft voorlopig groot. Het vinden van de juiste balans tussen korte-termijnwinsten en lange-termijnstrategie is waar het nu om draait. Uiteindelijk laat deze situatie zien hoe kwetsbaar onze energie-infrastructuur is. En hoe winstgevend het kan zijn voor degenen die op het juiste moment op de juiste plek staan. Voor nu genieten raffinaderijen van een zeldzame periode van uitzonderlijke winstgevendheid, terwijl de rest van de wereld de rekening betaalt aan de pomp.