Waarom olietankers nog steeds door de Straat van Hormuz varen na aanvallen

Jan van Dijk · 2026-06-29

Het is een beeld dat vragen oproept: olietankers die, dag in dag uit, hun route vervolgen door de Straat van Hormuz. Dit gebeurt zelfs na een reeks van aanvallen in het afgelopen weekend die de maritieme wereld op scherp hebben gezet. Je zou denken dat reders hun schepen massaal zouden omleiden, toch? Maar de realiteit is complexer dan dat. De economische en logistieke druk is zo immens dat stilstand vaak geen optie is. ### De onmisbare maritieme snelweg De Straat van Hormuz is niet zomaar een zeestraat. Het is de levensader van de mondiale oliehandel. Dagelijks passeert hier ongeveer 21 miljoen vaten ruwe olie en olieproducten, wat neerkomt op bijna een vijfde van de wereldwijde vraag. Stel je deze zeestraat voor als de drukste snelweg ter wereld, maar dan voor supertankers van 300 meter lang. Een blokkade of langdurige verstoring zou directe gevolgen hebben voor de energieprijzen in Europa en ver daarbuiten. De prijs van een liter benzine aan de pomp? Die zou binnen enkele dagen kunnen stijgen. Reders staan dus voor een bijna onmogelijke afweging. Aan de ene kant is er het reële veiligheidsrisico. De aanvallen, hoewel gelokaliseerd, tonen aan dat de regio volatiel blijft. Aan de andere kant zijn er contractuele verplichtingen, levertermijnen en de immense financiële gevolgen van vertraging. Een dag vertraging voor een Very Large Crude Carrier (VLCC) kan al snel tienduizenden euro's aan extra kosten met zich meebrengen. ### De calculatie van risico en rendement Hoe nemen reders deze beslissing? Het is een koude, financiële calculatie, vermengd met ervaring en maritieme expertise. - **Verzekeringspremies:** Direct na incidenten schieten de oorlogsrisicopremies omhoog. Voor een reis door de regio kan dit een extra bedrag van honderdduizenden euro's betekenen. Sommige reders nemen dit voor lief als de vrachtprijs hoog genoeg is. - **Alternatieve routes:** De enige realistische alternatieve route voor olie vanuit de Golfregio naar Europa is een omweg van duizenden kilometers via Kaap de Goede Hoop. Deze reis duurt weken langer, verbruikt aanzienlijk meer brandstof (tonnen extra) en maakt de hele operatie onrendabel. - **Militair escorte:** In het verleden hebben landen zoals de VS en het VK konvooien begeleid. Deze capaciteit is echter beperkt en kan niet voor elk schip worden ingezet. Reders vertrouwen daarom vaak op hun eigen veiligheidsprotocollen en snelheid. Een reder die ik sprak, zei het zo: "Het is als het oversteken van een drukke straat in Amsterdam. Je weet dat er risico is, je kijkt extra goed uit, maar je moet wel aan de overkant komen om op je werk te zijn." Die analogie maakt het behoorlijk invoelbaar. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Deze gebeurtenissen zijn een krachtige herinnering aan de kwetsbaarheid van onze geglobaliseerde toeleveringsketens. Een smalle zeestraat van slechts 39 kilometer breed op zijn smalst houdt een aanzienlijk deel van de wereldeconomie in zijn greep. De druk op reders en oliebedrijven om deze route open te houden is enorm, zelfs wanneer de dreiging tastbaar wordt. Op de lange termijn kan dit investeringen in pijpleidingen of de productie in andere regio's stimuleren, maar dat zijn projecten van jaren, zo niet decennia. Voor nu blijft de Straat van Hormuz de enige haalbare route. De tankers zullen blijven varen, zij het met een verscherpte blik op de horizon en de nieuwsberichten. Het is een riskante, maar vooralsnog onvermijdelijke, dans tussen geopolitiek en economische noodzaak. En wij, als consumenten en bedrijven, zijn daar direct afhankelijk van.