Waarom de olieprijzen niet explodeerden door de oorlog met Iran

Jan van Dijk · 2026-07-16

Je zou denken dat een oorlog tussen de VS, Israël en Iran de energiemarkten compleet zou ontwrichten. Dat was toch de algemene verwachting? Maar kijk eens naar de grafieken: de olieprijzen zijn niet door het dak gegaan. Er is geen chaotische schaarste ontstaan. Wat is hier aan de hand? We staan vaak versteld van hoe complex de wereldwijde energiemarkten eigenlijk zijn. Het zijn geen eenvoudige systemen die je zomaar kunt voorspellen. Er spelen zoveel meer factoren mee dan alleen geopolitieke spanningen. ### De onzichtbare buffers in het systeem Wat veel mensen niet beseffen, is hoeveel veerkracht er in de huidige oliemarkt zit. Er zijn buffers ingebouwd die we niet direct zien. Denk aan strategische reserves die landen aanhouden. Of aan de flexibiliteit van bepaalde producenten om meer olie op de markt te brengen wanneer dat nodig is. Het is ook belangrijk om te begrijpen dat markten anticiperen. Soms wordt het ergste scenario al lang van tevoren 'ingeprijsd'. Dat betekent dat wanneer een gebeurtenis zich daadwerkelijk voordoet, de impact al gedeeltelijk verwerkt is. Het is alsof je wacht op een storm die al in de weersvoorspelling stond. ### De rol van alternatieve energiebronnen Een factor die vaak over het hoofd wordt gezien, is de opkomst van alternatieven. Het aandeel van hernieuwbare energie groeit gestaag. Dit verandert langzaam maar zeker de dynamiek. Landen zijn minder afhankelijk geworden van één enkele regio of één type brandstof. - De productie van zonne- en windenergie neemt wereldwijd toe - Elektrisch vervoer begint een klein maar groeiend deel van de vraag naar olie te vervangen - Bedrijven en landen investeren in energie-efficiëntie, waardoor de vraag naar olie per economische eenheid daalt Deze ontwikkelingen zorgen voor een zekere demping. Ze voorkomen dat geopolitieke schokken het systeem volledig kunnen verlammen. ### Het psychologische effect op de markt Markten worden niet alleen door feiten bestuurd, maar ook door emotie en perceptie. In het begin van een conflict is de onzekerheid het grootst. Dat is wanneer de paniek vaak toeslaat. Maar na verloop van tijd, als de situatie niet verder escaleert, treedt er een soort gewenning op. Handelaren en investeerders gaan dan weer kijken naar de fundamentele vraag en aanbod. Ze stellen zich vragen als: 'Wordt de olie daadwerkelijk niet geleverd?' en 'Is de wereldwijde vraag nog steeds sterk?' Wanneer het antwoord op die vragen grotendeels 'nee' en 'ja' is, kalmeert de markt. Een analist zei het ooit treffend: *'Oliemarkten hebben een kort geheugen voor angst, maar een lang geheugen voor voorraden.'* Dat betekent dat concrete cijfers over reserves en productie op de lange termijn zwaarder wegen dan tijdelijke paniek. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Deze gebeurtenis leert ons een waardevolle les. De energietransitie en de globalisering van handelsroutes maken de markt veerkrachtiger. Dat wil niet zeggen dat toekomstige conflicten geen impact zullen hebben. Die zullen ze zeker hebben. Maar het betekent wel dat een enkele gebeurtenis niet meer zo makkelijk het hele kaartenhuis kan laten instorten. De echte uitdaging ligt in de lange termijn. Het gaat om de verschuiving van fossiele brandstoffen naar duurzame energie. Dat is een transitie van jaren, zelfs decennia. Tussentijdse geopolitieke spanningen zijn dan eerder hobbels op de weg dan onoverkomelijke barrières. Dus, waarom zijn de olieprijzen niet geëxplodeerd? Omdat de markt slimmer, diverser en beter voorbereid is dan we soms denken. Omdat angst vaak een slechte raadgever is. En omdat het echte werk achter de schermen - van reserves tot alternatieven - stilletjes door gaat, ongeacht de krantenkoppen.