Waarom lagere kapitaaleisen banken niet direct meer laten uitlenen

Jan van Dijk · 2026-06-23

Er is de afgelopen tijd veel gesproken over de kapitaaleisen voor banken. Het idee klinkt simpel: als banken minder geld achter de hand hoeven te houden, kunnen ze meer uitlenen. En meer uitlenen betekent meer economische groei, toch? Nou, zo simpel ligt het dus niet. Dat blijkt ook uit de recente uitspraken van Tiff Macklem, de gouverneur van de Bank of Canada. Hij waarschuwt dat een versoepeling van de regels op zichzelf niet genoeg is om de economie een boost te geven. Het probleem zit hem niet alleen in het aanbod van krediet, maar ook in de vraag. Je kunt wel een deur openzetten, maar als er niemand binnen wil lopen, heeft dat weinig zin. Zonder bedrijven en consumenten die daadwerkelijk leningen willen afsluiten, blijft het geld gewoon bij de banken staan. ### De kern van het probleem: vraag versus aanbod Laten we het eens van twee kanten bekijken. Aan de ene kant heb je de banken. Zij moeten voldoen aan strenge regels om financieel gezond te blijven. Die regels zijn er niet voor niets, vooral na de crisis van 2008. Aan de andere kant heb je de leners: ondernemers die willen investeren en gezinnen die een huis willen kopen. Zij moeten zich zeker genoeg voelen om die stap te zetten. En daar wringt de schoen. Want wat heb je aan een ruimere kredietverlening als de economische onzekerheid groot is? Bedrijven wachten liever even af voordat ze grote investeringen doen. En consumenten denken twee keer na voordat ze een hypotheek afsluiten in een tijd van stijgende prijzen en onzekere rentes. ### Wat zeggen de analisten erover? Macklem staat niet alleen in zijn visie. Verschillende analisten hebben al eerder hun twijfels geuit over het directe effect van lagere kapitaaleisen. Zij wijzen erop dat een versoepeling van de regels weliswaar de mogelijkheid creëert om meer te lenen, maar dat dit niet automatisch leidt tot meer kredietverlening. Het is een voorwaarde, maar geen garantie. Enkele punten die zij vaak noemen: - **Risicobereidheid**: Banken zijn voorzichtiger geworden en kiezen eerder voor zekerheid dan voor maximale winst. - **Kredietwaardigheid**: Potentiële leners voldoen niet altijd aan de strenge eisen die banken stellen. - **Economisch klimaat**: Zolang de onzekerheid groot blijft, houden zowel banken als klanten de hand op de knip. Het is dus niet zo dat banken staan te springen om al dat extra geld uit te lenen. Ze willen eerst zien dat er gezonde, levensvatbare projecten zijn die het risico waard zijn. ### Wat betekent dit voor de economie? Het is verleidelijk om te denken dat je met een paar aanpassingen aan de regels de economie weer op gang kunt trekken. Maar de realiteit is weerbarstiger. Uiteindelijk draait het om vertrouwen. Zolang bedrijven en consumenten geen vertrouwen hebben in de toekomst, blijven ze terughoudend. Dat betekent overigens niet dat zo'n regelswijziging nutteloos is. Het schept ruimte en flexibiliteit voor de momenten dat het vertrouwen terugkeert. Maar het is geen wondermiddel, en dat is precies de boodschap die Macklem wil overbrengen. ### De rol van de centrale banken Centrale banken spelen een cruciale rol in dit verhaal. Zij bewaken niet alleen de stabiliteit van het financiële systeem, maar proberen ook de economie te sturen. Toch hebben ook zij te maken met de grenzen van hun invloed. Ze kunnen de voorwaarden scheppen, maar ze kunnen bedrijven niet dwingen om te investeren. Het is een beetje alsof je een tuin water geeft. Je kunt de grond vochtig maken, maar je kunt de planten niet laten groeien. Ze hebben zonlicht nodig, goede grond en tijd. Zo is het ook met de economie: de juiste voorwaarden zijn essentieel, maar uiteindelijk moet het vertrouwen vanzelf groeien. ### Wat kunnen we verwachten? Voor nu lijkt het erop dat we geduld moeten hebben. De economie herstelt zich, maar langzaam en niet zonder hobbels. De versoepeling van de kapitaaleisen is een stap in de goede richting, maar het is geen doel op zich. Het is een middel om de economie weer in beweging te krijgen, en dat zal tijd kosten. Als we kijken naar de huidige situatie, dan zien we dat zowel de Bank of Canada als andere centrale banken voorzichtig opereren. Ze wegen elke beslissing zorgvuldig af, wetende dat een verkeerde stap grote gevolgen kan hebben. En dat is maar goed ook, want in de financiële wereld is voorzichtigheid geen luxe, maar een noodzaak. Uiteindelijk draait het allemaal om balans. Balans tussen risico en zekerheid, tussen regels en vrijheid, en tussen korte termijn en lange termijn. Alleen met die balans kan de economie echt floreren. En dat is precies waar Macklem op wijst: het is geen kwestie van één knop omdraaien, maar van een zorgvuldig samenspel van factoren.