VS lanceert €18,4 miljard verzekeringsplan voor Hormuz

Jan van Dijk · 2026-03-06

Het is een zet die de wereldwijde oliehandel op zijn kop kan zetten. De Amerikaanse regering heeft een gigantisch verzekeringsprogramma van €18,4 miljard aangekondigd om de scheepvaart in de Straat van Hormuz nieuw leven in te blazen. En dat is hard nodig, want het verkeer daar is vrijwel tot stilstand gekomen na de aanvallen van de VS en Israël op Iran. ### Waarom deze straat zo cruciaal is Je vraagt je misschien af: waarom maakt iedereen zich zo druk om die ene zeestraat? Nou, de Straat van Hormuz is niet zomaar een waterweg. Het is de levensader van de wereldwijde oliehandel. Dagelijks passeert hier ongeveer 20% van alle olie die wereldwijd wordt verhandeld. Dat zijn zo'n 20 miljoen vaten per dag, genoeg om miljoenen huishoudens van energie te voorzien. De straat is op zijn smalst maar 33 kilometer breed - dat is kleiner dan de afstand tussen Amsterdam en Haarlem. En precies daar ligt het probleem. Omdat het zo'n krappe doorgang is, is het kwetsbaar voor verstoringen. En als daar iets misgaat, voelen we dat meteen in de portemonnee. ### Hoe het verzekeringsplan werkt Het Amerikaanse plan is eigenlijk best slim bedacht. Ze bieden reders een soort veiligheidsnet aan. Stel je voor: je bent reder en je moet door de Straat van Hormuz varen, maar je bent bang dat je schip wordt aangevallen. Normaal gesproken zou je dan enorme verzekeringspremies moeten betalen, of zelfs helemaal niet kunnen verzekeren. Met dit nieuwe plan dekt de Amerikaanse overheid een groot deel van dat risico af. Ze zeggen eigenlijk tegen reders: "Ga maar varen, wij staan garant als er iets gebeurt." Het idee is dat hierdoor weer meer schepen de straat durven te bevaren, en de olie weer gaat stromen. - Reders krijgen toegang tot betaalbare verzekering - De Amerikaanse overheid neemt het grootste risico - Het doel is de olieprijzen te stabiliseren - Europese landen kunnen hier indirect van profiteren ### Wat dit betekent voor Nederland Als handelsland bij uitstek heeft Nederland direct belang bij dit soort ontwikkelingen. Onze havens in Rotterdam en Amsterdam verwerken enorme hoeveelheden olie en olieproducten. Als de aanvoer stokt, heeft dat direct gevolgen voor onze economie. Bovendien betalen wij aan de pomp mee voor eventuele verstoringen. Experts schatten dat elke langdurige blokkade van de Straat van Hormuz de olieprijs met €15 tot €20 per vat kan opdrijven. Reken maar uit wat dat betekent voor je tankbeurt. > "De stabiliteit van de Straat van Hormuz is niet alleen een regionale kwestie, maar een mondiale economische noodzaak," merkt een Nederlandse energie-analist op. "Zonder vrije doorvaart daar, stokt de wereldeconomie." ### De geopolitieke spanning op de achtergrond Laten we eerlijk zijn: dit verzekeringsplan komt niet uit de lucht vallen. De spanningen in de regio lopen al maanden hoog op. De aanvallen op Iraanse doelen, de vergeldingen, het dreigende taalgebruik - het creëert een perfecte storm voor de scheepvaart. Veel reders kiezen er nu voor om enorme omwegen te maken. In plaats van door de Straat van Hormuz varen ze om Afrika heen. Dat kost extra tijd (soms wel twee weken) en extra brandstof. En al die extra kosten worden uiteindelijk doorberekend in de prijs die jij en ik betalen. ### De praktische uitdagingen Het klinkt mooi, zo'n verzekeringsplan van €18,4 miljard. Maar de uitvoering is een heel ander verhaal. Wie bepaalt welke schepen in aanmerking komen? Hoe snel kan er worden uitgekeerd bij schade? En wat gebeurt er als er echt een groot incident plaatsvindt - is dat bedrag dan wel genoeg? Bovendien zijn er ethische vragen. Sommige critici zeggen dat dit plan eigenlijk een subsidie is voor risicovol gedrag. Alsof je tegen iemand zegt: "Spring maar van die klif, we vangen je wel op." Het zou reders kunnen aanmoedigen om risico's te nemen die ze anders niet zouden nemen. ### De toekomst van de oliehandel Dit hele gebeuren zet ons aan het denken over de toekomst. Zijn we niet te afhankelijk van die ene zeestraat? Moeten we niet meer investeren in alternatieve routes en energiebronnen? In Nederland zien we al ontwikkelingen die die kant op gaan. Meer windenergie, meer zonnepanelen, onderzoek naar waterstof. Maar de realiteit is dat olie en gas nog jarenlang een cruciale rol zullen spelen in onze energievoorziening. Dus voorlopig blijft de Straat van Hormuz van levensbelang. En dat maakt dit Amerikaanse verzekeringsplan zo interessant om te volgen. Het is niet zomaar een financiële regeling - het is een statement over hoe de wereld omgaat met geopolitieke risico's in een geglobaliseerde economie. De komende maanden zullen uitwijzen of het plan werkt. Gaan reders massaal gebruikmaken van de verzekering? Kalmeren de spanningen in de regio? En vooral: blijft de olie betaalbaar voor jou en mij? Dat zijn de vragen waar we het antwoord op afwachten.