Trump's 'America First' invloed op Afrikaanse gezondheid: Een keerpunt?

Jan van Dijk · 2026-06-26

Welkom bij deze speciale editie, waarin we dieper ingaan op iets dat de landsgrenzen overstijgt en een directe impact heeft op miljoenen levens: de 'America First'-gezondheidsstrategie van de Donald Trump-administratie. Je vraagt je misschien af, wat heeft dit te maken met ons hier in Nederland? Nou, de wereld is kleiner dan je denkt, en beleid dat aan de andere kant van de wereld wordt gevoerd, kan verrassende gevolgen hebben, zeker als het gaat om wereldwijde gezondheid. We zien dit nu heel duidelijk met de groeiende ebola-uitbraak die zich verspreidt over de Democratische Republiek Congo en Oeganda. Het is een schrijnende situatie, en het raakt de kern van hoe we als internationale gemeenschap omgaan met dergelijke crises. Het gaat hier niet alleen om de directe slachtoffers, maar ook om de stabiliteit van hele regio's en de potentiële dreiging voor andere landen, ook de onze. ### De kern van 'America First' en wereldwijde gezondheid De 'America First'-benadering richt zich, zoals de naam al doet vermoeden, primair op binnenlandse belangen. Dit kan betekenen dat middelen die voorheen naar internationale gezondheidsprogramma's gingen, nu anders worden ingezet. En dat heeft natuurlijk gevolgen. Jean Kaseya, het hoofd van de Africa CDC (het Afrikaanse equivalent van de Amerikaanse CDC), heeft hierover een duidelijke boodschap. Hij waarschuwt dat het indammen van het ebolavirus meer financiering vereist, en niet zozeer strengere grenscontroles. Dat is een belangrijk onderscheid, vind je ook niet? Het gaat om investeren in preventie en bestrijding ter plaatse, in plaats van alleen de symptomen aan de grenzen te proberen te managen. Stel je voor: als een brand woedt, blus je dan alleen de vlammen bij je eigen voordeur, of help je ook om de brandhaard te doven? Kaseya's punt is dat we de brandhaard moeten aanpakken, en daar is geld voor nodig. En dat is precies waar de schoen wringt als internationale bijdragen verminderen. ### De zoektocht naar een vaccin: Een sprankje hoop Maar er is ook goed nieuws, of op zijn minst, een sprankje hoop aan de horizon. Jennifer Zabasajja van Bloomberg sprak met Mark Feinberg, de CEO van IAVI (International AIDS Vaccine Initiative). Hij deelde bemoedigend nieuws: klinische proeven voor een ebola-vaccin zouden al tegen het einde van dit jaar kunnen beginnen. Dat is een enorme stap vooruit. Een effectief vaccin kan de hele dynamiek van zo'n uitbraak veranderen, van crisisbeheer naar preventie op lange termijn. Het toont aan hoe cruciaal investeringen in onderzoek en ontwikkeling zijn, zelfs als de politieke wind soms anders waait. * **Waarom financiering cruciaal is:** Zonder voldoende middelen kunnen gezondheidsorganisaties in Afrika de noodzakelijke infrastructuur, training en medicatie niet leveren om uitbraken effectief te bestrijden. Dit gaat verder dan alleen ebola; denk aan malaria, hiv/aids en andere veelvoorkomende ziekten. * **De rol van internationale samenwerking:** Gezondheidsproblemen kennen geen grenzen. Een uitbraak in één land kan snel overslaan naar andere. Internationale samenwerking, waarbij landen gezamenlijk middelen en expertise delen, is essentieel om dit soort mondiale dreigingen het hoofd te bieden. Dit is een les die we keer op keer leren, maar die soms in de waan van de dag uit het oog verloren wordt. ### Wat dit betekent voor de toekomst De discussie over 'America First' en wereldwijde gezondheid is complex. Het raakt aan soevereiniteit, economie, en ethiek. Wat duidelijk is, is dat de keuzes die nu worden gemaakt, verstrekkende gevolgen zullen hebben. De situatie in de Democratische Republiek Congo en Oeganda is een pijnlijke herinnering aan de kwetsbaarheid van gezondheidssystemen en de noodzaak van een gecoördineerde, goed gefinancierde wereldwijde respons. Hopelijk leiden de ontwikkelingen rondom vaccins tot een doorbraak en een effectievere aanpak in de toekomst. Het is een constante balans tussen nationale belangen en de universele verantwoordelijkheid voor menselijke gezondheid. > "Het indammen van het virus zal meer financiering vereisen, niet strengere grenscontroles." - Jean Kaseya, hoofd Africa CDC Deze woorden resoneren. Ze benadrukken dat we verder moeten kijken dan de directe reactie en moeten investeren in de fundamenten van gezondheidszorg, vooral in de meest kwetsbare regio's. Dit is niet alleen een kwestie van medemenselijkheid, maar ook van slim beleid. Want uiteindelijk heeft een gezonde wereldwijde gemeenschap voordelen voor iedereen, inclusief ons hier in Nederland.