Stress in toeleveringsketens stijgt opnieuw naar pandemieniveau

Jan van Dijk · 2026-05-12

De impact van de energiecrisis op de wereldeconomie wordt steeds duidelijker zichtbaar in de cijfers. Meetlatten voor stress in toeleveringsketenen, die tijdens de pandemie rood kleurden, schieten opnieuw omhoog. Dit is een zorgwekkend signaal voor centrale banken, die al op hun hoede zijn voor een terugkeer van hoge inflatie. We dachten dat we het ergste achter de rug hadden, maar niets is minder waar. De combinatie van stijgende energieprijzen en geopolitieke spanningen zorgt voor een nieuwe golf van verstoringen. Bedrijven in Nederland en daarbuiten voelen de druk op hun marges. ### Waarom stijgen de spanningen opnieuw? De huidige stress in de toeleveringsketens is niet hetzelfde als tijdens de pandemie. Toen ging het om plotselinge vraagpieken en lockdowns. Nu is het een sluipend probleem, gedreven door structurele factoren. - **Energiekosten:** De prijs van aardgas in Europa steeg naar recordhoogtes, wat de productie van kunstmest, staal en chemicaliën raakt. Een kubieke meter gas kostte in 2023 gemiddeld €40, tegenover €20 in 2021. - **Grondstoffenschaarste:** Door de oorlog in Oekraïne zijn belangrijke grondstoffen zoals nikkel en tarwe moeilijker verkrijgbaar. Dit drijft de prijzen op. - **Logistieke knelpunten:** Havens zoals Rotterdam kampen met vertragingen door een tekort aan vrachtwagens en personeel. Een container die normaal €1.500 kost, gaat nu voor €3.000 over de toonbank. > "De situatie is vergelijkbaar met een langzame verstopping van de economische slagaders," zegt Jan van Dijk, Senior abc-Analist. "Het duurt even voordat je het merkt, maar de gevolgen zijn groot." ### Wat betekent dit voor centrale banken? Centrale banken, zoals de Europese Centrale Bank (ECB), hebben een lastige taak. Ze moeten inflatie bestrijden, maar ook voorkomen dat ze de economie te veel afremmen. De stress in de toeleveringsketens kan inflatie opnieuw aanwakkeren, wat hen dwingt om rentes hoog te houden. In Nederland merken we dit direct. De prijzen voor bouwmaterialen stegen in 2023 met gemiddeld 12%, en de kosten voor transport stegen met 8% per kilometer. Dit drijft de kosten voor bedrijven op, die dit uiteindelijk doorberekenen aan de consument. ### Hoe kunnen bedrijven zich voorbereiden? Het is niet allemaal kommer en kwel. Er zijn manieren om je te wapenen tegen deze stress. Denk aan het diversifiëren van leveranciers, het aanleggen van voorraden en het investeren in efficiëntere processen. - **Diversificatie:** Vertrouw niet op één leverancier. Zoek alternatieven in verschillende regio's. - **Technologie:** Gebruik AI om vraag en aanbod beter te voorspellen. Dit kan helpen om pieken op te vangen. - **Samenwerking:** Werk nauwer samen met logistieke partners om knelpunten te vermijden. ### De rol van AI in het beheersen van stress AI-platforms kunnen een cruciale rol spelen bij het voorspellen en mitigeren van supply-chain stress. Ze analyseren enorme hoeveelheden data, van weerspatronen tot politieke ontwikkelingen, en geven realtime inzichten. Dit stelt bedrijven in staat om sneller te schakelen. Stel je voor: een AI-systeem signaleert dat een haven in Azië vertraging oploopt door een tyfoon. Binnen enkele minuten krijg je een advies om je bestellingen om te leiden naar een alternatieve route. Dat is de kracht van technologie. ### Conclusie De stress in toeleveringsketenen is terug, en dit keer is het anders. Het is een structureel probleem dat vraagt om slimme oplossingen. Centrale banken zullen waakzaam moeten blijven, maar bedrijven kunnen zelf ook stappen zetten. Door te investeren in data en AI, kun je de impact beperken en je concurrentiepositie versterken. Het is een uitdagende tijd, maar met de juiste aanpak kun je de storm doorstaan.