Dit moet er gebeuren voordat de Straat van Hormuz weer volledig open kan

Jan van Dijk · 2026-06-18

De Amerikaans-Iraanse wapenstilstand is met zestig dagen verlengd, en dat klinkt als goed nieuws. Maar laten we eerlijk zijn: een staakt-het-vuren is nog geen vrede. En zeker niet het moment waarop schepen weer zorgeloos door de Straat van Hormuz varen. Er moeten nog flink wat stappen worden gezet voordat het scheepvaartverkeer door dat krappe stuk water weer op het oude niveau zit. ### Waarom de Straat van Hormuz zo belangrijk is Elke dag varen er enorme tankers met olie en gas door deze zeestraat. Het is een van de drukste en meest strategische vaarroutes ter wereld. Een groot deel van de wereldwijde olie-export gaat hier doorheen. Als daar iets misgaat, voelen we dat overal. Denk aan hogere brandstofprijzen, vertragingen in de levering van goederen en onzekerheid op de financiële markten. Het is dus niet zomaar een politiek spelletje. Het gaat om de wereldwijde economie, om banen en om de prijs die jij betaalt aan de pomp. Zolang de situatie gespannen blijft, blijft ook de scheepvaart op zijn hoede. ### Stap één: vertrouwen opbouwen door inspecties De eerste grote hobbel is het vertrouwen. Iran en de VS hebben elkaar jarenlang wantrouwd. Nu er een raamwerk voor een deal ligt, moeten beide partijen laten zien dat ze zich er ook echt aan houden. Dat betekent onder andere dat er internationale inspecties moeten komen op schepen die door de straat varen. Alleen zo kan worden gecontroleerd of er geen smokkelwaar of wapens aan boord zijn. Zonder die inspecties blijft het gokken. En gokken doen verzekeringsmaatschappijen niet graag. Die bepalen namelijk de premies voor scheepvaartroutes. Zolang het risico te hoog wordt ingeschat, blijven de verzekeringskosten torenhoog. En dat maakt het voor rederijen simpelweg te duur om weer volop gebruik te maken van de route. ### Stap twee: verzekeringspremies moeten omlaag En daarmee komen we direct bij het tweede punt: de kosten. De premies voor oorlogsrisico zijn de afgelopen maanden enorm gestegen. Sommige rederijen betalen nu wel vijf tot tien keer zoveel als voorheen. Dat is niet vol te houden. Zolang die premies niet dalen, blijven veel schepen alternatieve routes kiezen, ook al zijn die langer en duurder. Een route om Zuid-Afrika heen kost bijvoorbeeld al snel een week extra varen. Dat betekent meer brandstof, meer tijd en dus hogere kosten. En die kosten worden uiteindelijk doorberekend aan de consument. Dus ook al is er een wapenstilstand, de praktische gevolgen blijven nog even voelbaar. ### Wat er verder nog moet gebeuren Naast inspecties en verzekeringen zijn er nog een paar zaken die moeten worden geregeld: - **Veilige corridors**: Er moeten afspraken komen over veilige vaarroutes, zodat schepen niet per ongeluk in een gevarenzone terechtkomen. - **Communicatielijnen**: Rederijen en bemanningen moeten weten met wie ze contact kunnen opnemen als er iets misgaat. Duidelijke kanalen zijn essentieel. - **Politieke stabiliteit**: De wapenstilstand moet standhouden. Elke kleine escalatie kan het vertrouwen weer in één klap vernietigen. Het is dus niet zo dat de straat morgen weer helemaal open is. Het is een proces van kleine stappen, met veel partijen die moeten samenwerken. Maar de eerste beweging is er. En dat is een begin. ### De komende zestig dagen zijn cruciaal De komende twee maanden gaan bepalen of dit echt werkt. Als beide partijen zich aan de afspraken houden en de praktische zaken worden geregeld, dan kan het verkeer langzaam weer op gang komen. Maar het blijft fragiel. Eén misverstand, één incident, en we zijn zo weer terug bij af. Toch is er reden voor voorzichtig optimisme. De gesprekken lopen, de kaders liggen er en er wordt gewerkt aan concrete uitvoering. Dat is meer dan we een jaar geleden hadden durven hopen. Nu is het wachten op de resultaten.