De Stille Kracht Achter 'Koop Nu, Betaal Later'

Jan van Dijk · 2026-06-28

Je hoort er veel over: 'koop nu, betaal later'. Het lijkt een win-win voor iedereen. De consument krijgt meteen zijn product, de winkel maakt een verkoop, en de aanbieder van de dienst krijgt een kleine fee. Maar wat als ik je vertel dat er een hele nieuwe financieringsmarkt opkomt die dit mogelijk maakt? En dat experts steeds ongeruster worden over de risico's die zich opstapelen? Laten we beginnen bij het begin. Bij die aankoop op afbetaling. Veel mensen denken dat het de winkelier of een grote bank is die het voorschot financiert. Soms is dat zo. Maar steeds vaker zijn het andere spelers: private credit-fondsen. Dat zijn partijen die niet op de beurs staan, maar geld ophalen bij institutionele beleggers en dat vervolgens uitlenen aan, in dit geval, BNPL-bedrijven. ### Waarom investeren private credit-fondsen hierin? Het antwoord is simpel: rendement. In een wereld waar de rente lang laag stond, zochten beleggers naar manieren om een beter rendement te halen dan op staatsleningen of gewone bedrijfsleningen. Het financieren van consumentenkrediet, vooral via nieuwe kanalen zoals BNPL, bood die kans. Het risico leek beheersbaar – kleine bedragen, korte looptijden en vaak jonge, digitaal vaardige klanten. Maar er zijn kanttekeningen. Het tempo waarmee deze schuld groeit, is duizelingwekkend. Het is niet langer alleen voor die nieuwe televisie of een paar schoenen. Steeds vaker wordt het gebruikt voor dagelijkse boodschappen, rekeningen of zelfs zorgkosten. Dat verandert de risicoprofile. Het wordt minder een facilitair product en meer een vorm van noodzakelijk levensonderhoud. ### De waarschuwingssignalen worden luider Credit rating bureaus en oud-regelgevingshoofden beginnen hun stem te verheffen. Ze zien een paar rode vlaggen: - **Ondoorzichtigheid:** Veel van deze leningen worden niet gemeld bij de traditionele kredietbureaus. Dat betekent dat een bank niet ziet dat iemand al vijf verschillende BNPL-leningen open heeft staan. - **Cumulatief risico:** Een consument kan makkelijk tientallen kleine leningen hebben bij verschillende aanbieders. Afzonderlijk lijkt het veilig, maar samen kan het een onhoudbare financiële last worden. - **Economische gevoeligheid:** Wat gebeurt er als de economie vertraagt en de werkloosheid stijgt? Deze leningen zijn vaak ongedekt. Een kleine terugval in de economie kan een golf van wanbetalingen veroorzaken die rechtstreeks doorsijpelt naar de private credit-fondsen – en hun beleggers. Het is een beetje alsof je een kaartenhuis bouwt. Iedere nieuwe laag lijkt stevig, maar de fundering wordt er niet per se sterker door. De afhankelijkheid groeit, en de schokbestendigheid neemt af. Een analist verwoordde het treffend: 'De vraag is niet óf dit systeem getest wordt, maar wanneer.' Het is een waarschuwing die tussen de regels door klinkt. De markt is zo nieuw dat niemand echt weet hoe hij zich houdt tijdens een serieuze economische tegenslag. Voor de belegger in deze private credit-fondsen lijkt het een stabiele bron van inkomen. De rendementen zijn aantrekkelijk, ver boven de spaarrente. Maar ze nemen wel een stukje risico over dat eerst bij de banken lag, en nu verspreid raakt over het financiële systeem. En voor de consument? Het gemak is verleidelijk. Maar het gevaar van overkreditering ligt op de loer. Wat begint als een handige manier om een aankoop te spreiden, kan eindigen in een web van verplichtingen dat moeilijk te ontwarren is. De verleiding om net dat ene extra ding te kopen – omdat het nu kan – is groot. Uiteindelijk draait het om bewustwording. Als belegger moet je begrijpen waar je geld precies naartoe gaat. En als consument is het cruciaal om te beseffen dat 'later betalen' niet hetzelfde is als 'gratis'. De rekening komt altijd. De vraag is alleen of je hem op dat moment nog kunt betalen. De stille groei van private credit in deze markt is een trend die we niet mogen negeren, omdat de gevolgen voor iedereen voelbaar kunnen zijn.