Oorlog herintroduceert stagflatierisico's voor wereldeconomie

Jan van Dijk · 2026-04-18

De cumulatieve wereldwijde impact van zeven weken oorlog in het Midden-Oosten zal komende week zichtbaar worden in een nieuwe ronde van bedrijfsenquêtes uit meerdere landen. Dit is geen goed nieuws voor wie hoopt op een snelle economische opleving. Laten we eens kijken wat dit precies betekent en waarom het zo belangrijk is. ### Wat is stagflatie eigenlijk? Stagflatie is een van die termen waar economen nachten van wakker liggen. Het combineert twee nare dingen: stagnerende economische groei én hoge inflatie. Normaal gesproken helpt een overheid bij een recessie door de rente te verlagen, maar bij hoge inflatie moet je de rente juist verhogen. Je snapt het dilemma: je kunt niet beide tegelijk doen. De oliecrises in de jaren 70 zijn het klassieke voorbeeld. Toen leidden plotselinge prijsstijgingen van energie tot zowel inflatie als economische stilstand. En nu zien we vergelijkbare patronen ontstaan, maar dan door conflicten in het Midden-Oosten.  ### Hoe beïnvloedt de oorlog de wereldeconomie? Het Midden-Oosten is een cruciale regio voor de wereldwijde energievoorziening. Zeven weken oorlog hebben al geleid tot: - Hogere olieprijzen, die doorwerken in transport en productiekosten - Verstoorde handelsroutes, vooral via de Rode Zee - Onzekerheid bij bedrijven over investeringen Die bedrijfsenquêtes waar we het over hadden? Die meten onder andere het vertrouwen van managers. Als dat vertrouwen daalt, schroeven bedrijven hun plannen terug. Minder investeringen, minder aanwervingen, minder groei. En dat terwijl de prijzen nog steeds stijgen. ### Wat betekent dit voor Nederland? Nederland is een open economie. We importeren veel grondstoffen en exporteren veel producten. Hogere transportkosten door de oorlog raken ons dus direct. Denk aan: - Duurdere brandstof aan de pomp: €2,20 per liter in plaats van €1,80 - Hogere prijzen voor elektronica en kleding uit Azië - Stijgende energierekeningen voor huishoudens Tegelijkertijd kan de export lijden omdat onze handelspartners ook te maken krijgen met stagflatiedruk. Het is een domino-effect waar niemand immuun voor is. ### Wat kunnen centrale banken doen? Centrale banken, zoals de Europese Centrale Bank (ECB), zitten in een lastig parket. Normaal gesproken verlagen ze de rente om de economie te stimuleren. Maar met inflatie boven de 2% kunnen ze dat niet maken. Het gevolg? Ze houden de rente hoog, wat de economische groei verder afremt. Sommige economen pleiten voor een andere aanpak: gerichte steun aan kwetsbare sectoren, zoals de energiesector, in plaats van generiek beleid. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, vooral in een politiek verdeelde wereld. ### Vooruitblik De komende weken worden cruciaal. De bedrijfsenquêtes geven een eerste indicatie van hoe diep de impact is. Als het vertrouwen hard daalt, kunnen we een serie van neerwaartse bijstellingen verwachten. Houd de cijfers in de gaten, want ze vertellen het echte verhaal achter de krantenkoppen. Eén ding is zeker: we moeten ons voorbereiden op een onzekere periode. Of het nu gaat om hogere prijzen, minder banen of tragere groei – de gevolgen van deze oorlog reiken verder dan het slagveld. En dat is iets wat we allemaal zullen voelen, of we nu econoom zijn of niet.