Monetair Beleid in een Wereld vol Aanbodschokken

Jan van Dijk · 2026-05-11

Sinds de coronapandemie kampen centrale banken wereldwijd met hetzelfde probleem. Ze hebben instrumenten die zijn ontworpen om de vraag te sturen, maar de grootste uitdagingen spelen zich af aan de aanbodzijde van de economie. Of het nu gaat om verstoorde toeleveringsketens, de oorlog in Oekraïne of de spanningen in het Midden-Oosten – het zijn allemaal kwesties waar het monetaire beleid maar beperkt invloed op heeft. De verleiding is groot om door deze problemen heen te kijken. Vaak wordt gedacht dat dergelijke verstoringen weinig zeggen over de werkelijke staat van de economie. Maar Megan Greene, extern lid van het Monetair Beleidscomité van de Bank of England, waarschuwt voor die houding. In dit artikel duiken we in haar analyse en de lessen voor Nederlandse beleggers. ### Waarom Aanbodschokken Anders Zijn Aanbodschokken zijn geen vraagproblemen. Als een fabriek in Azië stilligt door een lockdown, of als de graanexport uit Oekraïne stokt, dan helpt het niet om de rente te verlagen of de geldhoeveelheid te vergroten. De goederen zijn er simpelweg niet, ongeacht hoeveel mensen ze willen kopen. - **Beperkte invloed van rentebeleid:** Lagere rentes stimuleren de vraag, maar lossen een aanbodtekort niet op. - **Risico op hardnekkige inflatie:** Als aanbodschokken elkaar snel opvolgen, kunnen prijsstijgingen blijven hangen. - **Complexe neveneffecten:** Handelsoorlogen en geopolitieke spanningen versterken elkaar vaak. Greene benadrukt dat deze opeenstapeling van schokken bijzonder lastig is voor beleidsmakers. Eén schok kun je nog negeren, maar meerdere schokken achter elkaar vragen om een structurele aanpak.  ### De Eerste- en Tweede-Orde Effecten Een belangrijk onderscheid dat Greene maakt, is tussen eerste- en tweede-orde effecten. Een eerste-orde effect is de directe prijsstijging van bijvoorbeeld energie of grondstoffen. Het tweede-orde effect ontstaat wanneer bedrijven en werknemers deze prijsstijgingen gaan verwerken in hun eigen prijzen en looneisen. > "Het gevaar is dat we wennen aan hogere inflatie en dat dit gedrag gaat verankeren in de economie," aldus Greene. Dit verklaart waarom ze, ondanks de zwakke Britse economie, haar focus houdt op inflatierisico's. Het bestrijden van tweede-orde effecten is veel moeilijker dan het dempen van een tijdelijke prijspiek. Voor Nederlandse beleggers betekent dit dat de rente mogelijk langer hoog blijft dan velen verwachten. ### Wat Betekent Dit voor Beleggers? Voor wie belegt met behulp van AI-platforms is het cruciaal om deze macro-economische context te begrijpen. AI-modellen zijn sterk in het herkennen van patronen, maar ze kunnen niet altijd inschatten hoe beleidsmakers reageren op unieke situaties zoals een handelsoorlog of een aanbodcrisis. - **Rentegevoelige sectoren:** Vastgoed en groeiaandelen kunnen onder druk blijven staan bij een aanhoudend strak beleid. - **Grondstoffen en energie:** Deze blijven volatiel zolang geopolitieke spanningen duren. - **Valutarisico's:** Een zwak pond tegenover een sterke euro kan invloed hebben op internationale portefeuilles. Het advies van Greene is helder: kijk niet te snel weg bij aanbodschokken. De effecten zijn hardnekkiger dan ze op het eerste gezicht lijken, en dat heeft directe gevolgen voor de waarde van je beleggingen. ### Conclusie Megan Greene biedt een verfrissend nuchtere kijk op een complex probleem. Centrale banken hebben geen toverstaf voor aanbodproblemen, en dat moeten beleggers serieus nemen. Door de eerste- en tweede-orde effecten te scheiden, krijg je een beter beeld van waar de echte risico's liggen. Voor Nederlandse gebruikers van AI-beleggingsplatforms is dit een belangrijk signaal: vertrouw niet blind op historische patronen, maar blijf de actualiteit volgen.