Hoe Japan zijn langste groeispurt ooit beleeft terwijl gezinnen het moeilijk hebben

Jan van Dijk · 2026-06-30

Het is bijna zover. Japan staat op het punt om zijn langste economische groeireeks sinds de Tweede Wereldoorlog te noteren. Dat is een historische mijlpaal. Toch voelt het voor veel Japanners niet als een feestje. Want terwijl de macro-cijfers groen kleuren, blijven de huishoudens worstelen. ### De cijfers versus het gevoel Dat is de paradox waar Japan nu in zit. De economie groeit al maanden op rij, maar de gewone man en vrouw merken daar weinig van. De oorlog in Iran drijft de olieprijzen op, en dat voel je gewoon in je portemonnee. Elke keer dat je tankt, elke energierekening die binnenkomt. De Bank of Japan probeert ondertussen de rente te normaliseren, wat weer nieuwe onzekerheid met zich meebrengt. Het is alsof je naar twee verschillende verhalen kijkt. Het ene verhaal gaat over records breken en historische prestaties. Het andere verhaal speelt zich af in de supermarkten, bij de benzinepompen en aan de keukentafels. En dat tweede verhaal is er een van terughoudendheid en voorzichtigheid. ### De olieprijs als spelbreker Laten we het even hebben over die olieprijzen. Door het conflict in Iran is de prijs per vat de afgelopen tijd flink gestegen. Als we dat omrekenen naar iets herkenbaars: de gemiddelde Japanse huishouden geeft nu tientallen euro's meer per maand uit aan energie. Dat is geld dat niet naar andere dingen kan. Niet naar een leuk uitje, niet naar sparen, niet naar die broodnodige verbouwing. De impact is groot, vooral omdat Japan voor een groot deel afhankelijk is van geïmporteerde energie. Ze hebben weinig eigen bronnen. Dus elke schok op de wereldmarkt komt hard aan. De overheid probeert het enigszins op te vangen, maar volledig compenseren lukt natuurlijk nooit. ### De zoektocht van de centrale bank Dan heb je nog de Bank of Japan. Die zit in een lastig parket. Aan de ene kant willen ze de rente normaliseren na jaren van ultra-lax beleid. Dat is nodig voor de lange termijn gezondheid van de economie. Maar aan de andere kant kan een renteverhoging de groei afremmen en de lasten voor lenende huishoudens en bedrijven verzwaren. Het is een delicaat evenwicht. Te snel gaan en je riskeert de groei te verstikken. Te lang wachten en je creëert nieuwe problemen voor later. De bank probeert tussen deze uitersten te navigeren, maar dat voelt voor veel mensen als lopen over een slap koord. - Hogere kosten voor levensonderhoud door stijgende energieprijzen - Terughoudendheid in consumentenuitgaven ondanks macro-economische groei - Onzekerheid over toekomstig rentebeleid van centrale bank - Groei die vooral gedreven wordt door export en bedrijfsinvesteringen ### Wat dit betekent voor de toekomst De vraag is nu: hoe duurzaam is deze groei? Kan het blijven doorgaan als een groot deel van de bevolking zich financieel onder druk voelt staan? Economische groei die niet breed wordt gevoeld, is uiteindelijk kwetsbaar. Het draagvlak ervoor kan snel verdampen. Japan heeft hier een belangrijke les voor andere economieën. Cijfers op een dashboard vertellen niet het hele verhaal. Je moet ook kijken naar wat er gebeurt in de straten, in de wijken, in de huizen. Een economie die groeit maar waar de welvaart niet breed wordt gedeeld, is als een auto die op één cilinder loopt. Hij beweegt wel, maar niet optimaal. Zoals een econoom het onlangs zei: 'We meten de verkeerde dingen. We kijken naar BBP-groei, maar niet naar welzijnsgroei.' Dat is precies het punt. Japan's historische groeireeks is indrukwekkend op papier, maar de echte uitdaging ligt in het vertalen van die cijfers naar beter leven voor iedereen. De komende maanden zullen cruciaal zijn. Kan Japan de groei volhouden terwijl het de uitdagingen voor huishoudens aanpakt? Het antwoord op die vraag bepaalt niet alleen de toekomst van Japan, maar geeft ook belangrijke inzichten voor andere ontwikkelde economieën die met vergelijkbare spanningen te maken hebben. Het is een verhaal dat we allemaal in de gaten moeten houden.