Zo Werkt de Iraanse Economie voor Startups (en Waarom Het Zo Moeilijk Is)

Jan van Dijk · 2026-07-30

Sinds de Iraanse Revolutie van 1979 is de economie van Iran volledig veranderd. Wat ooit een vrij normale markt was, lijkt nu volgens journalisten Yeganeh Torbati en Bozorgmehr Sharafedin meer op wat zij een "mafiastaat" noemen. Dat klinkt heftig, en dat is het ook. In de podcast Odd Lots leggen ze uit hoe dat precies zit. Torbati werkt als Iran-correspondent voor The New York Times. Sharafedin is hoofd digitaal bij Iran International. Samen schoven ze aan bij Tracy Alloway en Joe Weisenthal om te praten over iets waar veel mensen geen idee van hebben: hoe de Iraanse economie echt functioneert. En vooral, hoe ondernemers en startups daar nog enigszins hun weg in proberen te vinden. ### Een netwerk van facties Het belangrijkste inzicht uit het gesprek is simpel maar confronterend. De Iraanse economie wordt niet zozeer bestuurd door marktwerking, maar door een ingewikkeld netwerk van politieke en religieuze facties. Elke factie heeft eigen belangen, eigen kanalen en eigen manieren om geld te verdienen. Voor een startup betekent dat je niet alleen met klanten en concurrenten te maken hebt. Je moet ook navigeren langs allerlei machtsgroepen die invloed hebben op vergunningen, handel en kapitaal. Wie dat niet snapt, komt nergens. Wie het wel snapt, heeft soms onverwachte voordelen. - Toegang tot vergunningen loopt vaak via persoonlijke connecties - Bepaalde sectoren zijn feitelijk in handen van specifieke groepen - Buitenlandse investeringen brengen extra politieke risico's met zich mee - Valutabeperkingen maken financiering en betalingen onvoorspelbaar ### Wat dit betekent voor ondernemers Stel je voor dat je een techbedrijf wilt starten. In Nederland regel je een kvk-inschrijving, opent een zakelijke rekening en gaat aan de slag. In Iran ligt dat anders. Je hebt te maken met wisselkoersen die alle kanten op schieten, sancties die betalingen blokkeren en regelgeving die per regio of zelfs per factie kan verschillen. Toch zijn er ondernemers die het lukt. Vaak zijn dat mensen met een sterk netwerk, of mensen die slim inspelen op niches waar de grote machtsblokken geen interesse in hebben. Dat vraagt creativiteit en een flinke dosis geduld. > "Je moet begrijpen wie de poorten bewaakt voordat je probeert naar binnen te lopen." Dat is in feite de les die uit het gesprek naar voren komt. ### Waarom dit relevant is voor beleggers Misschien denk je: interessant, maar wat heb ik ermee te maken? Toch is het relevant. Wie nadenkt over beleggen in opkomende markten, of over AI-tools die markten analyseren, moet snappen dat sommige economieën zich niet laten vangen in standaardmodellen. Iran is daar een extreem voorbeeld van. AI-beleggingsplatforms werken met data, patronen en voorspellingen. Maar als de economie van een land draait op informele netwerken en politieke deals, dan zeggen die modellen weinig. Het is een goede reminder dat technologie niet alles oplost. Menselijk inzicht, context en begrip van lokale realiteit blijven essentieel. ### De les voor de rest van de wereld Wat het verhaal van Iran uiteindelijk laat zien, is hoe belangrijk instituties zijn. Een economie die werkt voor startups heeft voorspelbare regels nodig. Zonder dat wordt ondernemen een kwestie van overleven in plaats van groeien. Voor Nederlandse ondernemers en beleggers is dat een luxe die we soms vergeten. Maar het is ook een waarschuwing: blijf kritisch kijken naar hoe markten echt werken, niet alleen naar wat de cijfers zeggen.