Hoe het Midden-Oosten onze economie onder druk zet

Jan van Dijk · 2026-06-30

Het is een ongemakkelijke waarheid waar we niet omheen kunnen: de spanningen in het Midden-Oosten hebben een directe impact op onze portemonnee én onze economische groei. Olli Rehn, lid van de raad van bestuur van de Europese Centrale Bank, bracht het recentelijk scherp onder woorden. Volgens hem voedt het conflict niet alleen de inflatie, maar remt het ook de economische expansie af. Dat is een combinatie waar niemand op zit te wachten. We voelen het allemaal wel een beetje, toch? Bij de pomp, op de energierekening, in de supermarkt. Maar wat Rehn beschrijft gaat verder dan dat dagelijkse ongemak. Het gaat over een structurele uitdaging waar beleidsmakers nu mee worstelen. Het is het klassieke dilemma: hoe bestrijd je stijgende prijzen zonder de economie volledig tot stilstand te brengen? ### Wat betekent dit voor de gewone Nederlander? Laten we even praktisch worden. Die 'stagflatoire effecten' waar Rehn over spreekt, die vertalen zich naar jouw leven. Stagflatie is eigenlijk het slechtste van twee werelden: prijzen die blijven stijgen (inflatie) terwijl de economische groei stagneert of zelfs krimpt. Je kunt het zien als een auto die bergop moet met te weinig benzine – hij verbruikt meer, maar komt nauwelijks vooruit. Voor jou als consument of ondernemer werkt dat door op verschillende manieren: - Je vaste lasten stijgen, vooral energie- en transportkosten - Je koopkracht neemt af omdat je inkomen niet meegroeit met de prijzen - Bedrijven houden investeringen tegen vanwege de onzekerheid - De werkgelegenheid kan onder druk komen te staan Het lastige is dat de traditionele recepten niet zo goed werken bij dit soort problemen. Normaal gesproken zou de centrale bank de rente verhogen om inflatie te beteugelen, maar dat kan de economische groei verder afremmen. Het is balanceren op een slap koord. ### De energie-afhankelijkheid van Europa Wat dit conflict extra pijnlijk maakt, is onze afhankelijkheid van energie-import. Europa heeft weliswaar stappen gezet richting duurzame energie, maar we zijn nog lang niet onafhankelijk. Een verstoring van de olie- en gasstromen uit het Midden-Oosten raakt ons direct in de portemonnee. En die hogere energieprijzen sijpelen door naar alles wat we kopen – van voedsel tot kleding, van transport tot verwarming. Rehn's waarschuwing komt niet uit de lucht vallen. We zien het in de cijfers terug. De inflatie in de eurozone blijft hardnekkig boven de 2% die de ECB als doelstelling heeft. Tegelijkertijd laten economische vooruitzichten weinig ruimte voor optimisme. Het is alsof je tegen wind in moet fietsen – je doet enorm veel moeite, maar komt maar langzaam vooruit. ### Wat kunnen we verwachten van de ECB? Hier wordt het interessant. De Europese Centrale Bank staat voor een bijna onmogelijke opgave. Aan de ene kant moet ze de inflatie beteugelen, aan de andere kant wil ze de economie niet volledig laten stilvallen. Rehn's uitspraken geven een inkijkje in dat denkproces. Zoals hij het zelf zegt: "We moeten alert blijven op beide risico's." In gewoon Nederlands betekent dat waarschijnlijk dat we een voorzichtige koers kunnen verwachten. Geen abrupte renteverhogingen die de economie overvallen, maar ook geen ruim monetair beleid dat de inflatie verder aanwakkert. Het wordt een kwestie van kleine stapjes en constant bijsturen. ### Praktische tips voor deze onzekere tijden Wat kun je zelf doen in zo'n economisch klimaat? Ik zeg altijd: focus op wat je wél kunt controleren. Je kunt het wereldnieuws niet veranderen, maar wel hoe je ermee omgaat. - **Budgetteren wordt nog belangrijker** – houd vaste lasten scherp in de gaten - **Diversifieer waar mogelijk** – niet al je eieren in één mandje - **Blijf investeren in kennis** – de economie verandert continu - **Bouw een buffer op** – onzekere tijden vragen om een financieel vangnet Zoals een econoom het ooit tegen me zei: "De beste verdediging tegen economische stormen is een solide fundament." En dat begint bij begrip van wat er speelt. Rehn's analyse helpt ons daarbij – het schept duidelijkheid over de uitdagingen waar we voor staan. Uiteindelijk draait het allemaal om balans vinden. Tussen consumentenbelangen en bedrijfsleven, tussen korte-termijn pijn en lange-termijn stabiliteit. De komende maanden zullen laten zien hoe de ECB die balans probeert te vinden. En hoe wij, als burgers en ondernemers, ons daaraan kunnen aanpassen. Het is geen eenvoudige tijd, dat is zeker. Maar begrijpen wat er speelt is de eerste stap naar beter ermee omgaan. En daar helpt een duidelijke analyse zoals die van Rehn zeker bij.