De hittegolf zet het Europese stroomnet op de proef

Jan van Dijk · 2026-06-25

De temperaturen in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bereikten deze week recordhoogtes. Dat klinkt misschien als zomers nieuws, maar er zit een flinke economische en technische kant aan. De elektriciteitsprijzen schoten omhoog en het stroomnet stond zwaar onder druk. En dat terwijl veel mensen juist nu de airco of ventilator aanzetten. Het is een moment dat ons laat zien hoe kwetsbaar ons energiesysteem eigenlijk is. En het roept direct vragen op: kunnen we dit aan? En wat betekent dit voor jouw energierekening? ### Waarom een hittegolf het stroomnet raakt Je zou denken dat warm weer juist minder energie kost, omdat de verwarming uit kan. Maar het tegenovergestelde is waar. Tijdens een hittegolf stijgt de vraag naar elektriciteit enorm, vooral door koelsystemen. In Frankrijk draaien airco's op volle toeren, en ook in het Verenigd Koninkrijk zien we dat steeds meer. Daarnaast heeft de hitte een direct effect op de infrastructuur. Hoogspanningslijnen worden minder efficiënt bij extreme temperaturen. En kerncentrales, die in Frankrijk een grote rol spelen, hebben koelwater nodig dat niet te warm mag zijn. Als het rivierwater te heet wordt, moeten centrales hun vermogen terugschroeven. Precies dat gebeurde deze week. Het resultaat? Een perfecte storm van hogere vraag en minder aanbod. De groothandelsprijzen voor elektriciteit stegen daardoor op sommige momenten met tientallen procenten. In Frankrijk lag de piekprijs op sommige momenten boven de €200 per megawattuur. Ter vergelijking: op een normale zomerdag ligt dat vaak rond de €50 tot €70. ### Wat dit betekent voor consumenten en bedrijven Voor veel huishoudens is het effect nog beperkt, omdat zij vaak een vast contract hebben. Maar wie een variabel contract heeft, merkt het direct in de portemonnee. En voor bedrijven die energie-intensief werken, kan zo'n piek het verschil maken tussen winst en verlies. Bovendien is dit geen eenmalige uitschieter. Deskundigen verwachten dat dit soort situaties vaker gaan voorkomen. De klimaatverandering zorgt voor extremere weersomstandigheden, en ons energiesysteem moet daarmee leren omgaan. - De vraag naar koeling neemt elk jaar toe, vooral in stedelijke gebieden. - Extreme hitte verlaagt de efficiëntie van zonnepanelen met zo'n 10 tot 25 procent. - Ook windmolens draaien minder hard als het extreem warm is, omdat de lucht dan minder dicht is. Dat laatste is een interessante nuance. Veel mensen denken dat zonne-energie de redding is tijdens een hittegolf, maar de realiteit is genuanceerder. Ja, er is veel zon. Maar de panelen zelf worden minder efficiënt bij hoge temperaturen. En de piekvraag ligt vaak precies op het moment dat de zon alweer ondergaat, rond een uur of acht 's avonds. ### De rol van energieopslag en slimme netwerken Deze hittegolf laat ook zien waarom energieopslag zo belangrijk is. Op momenten dat er veel stroom is, bijvoorbeeld midden op de dag, zouden we die moeten opslaan voor de piekmomenten. Batterijen kunnen hier een cruciale rol in spelen. En er wordt wereldwijd hard gewerkt aan betere opslagtechnologieën. Ook slimme netwerken zijn essentieel. Die kunnen vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen. Denk bijvoorbeeld aan het automatisch uitschakelen van niet-essentiële apparaten op piekmomenten. Of het slim laden van elektrische auto's, zodat die precies opladen wanneer de prijs laag is. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in netwerkversterking, maar deze week laat zien dat er nog veel werk aan de winkel is. De infrastructuur moet niet alleen groter, maar ook slimmer worden. ### Wat kunnen we leren van deze week? Het belangrijkste inzicht is misschien wel dat we niet meer kunnen vertrouwen op het idee dat energie altijd beschikbaar is. We moeten voorbereid zijn op extremere situaties. Dat geldt voor overheden, voor energiebedrijven, maar ook voor jou als consument. Een paar praktische tips die je direct kunt toepassen: - Kijk naar je energiecontract en overweeg of een vast contract beter bij je past. - Zet je airco niet lager dan 22 graden; dat scheelt enorm in verbruik. - Gebruik apparaten zoals de wasmachine en vaatwasser op momenten dat de energieprijs laag is. De komende jaren gaan we vaker over dit onderwerp horen. Het is geen kwestie van of, maar van wanneer de volgende hittegolf komt. En elke keer dat dat gebeurt, leren we weer een beetje meer over hoe we ons energiesysteem beter kunnen maken. Deze week was een test. En hoewel het systeem het heeft doorstaan, is het duidelijk dat we niet stil mogen zitten. De energietransitie is geen ver-van-je-bed-show, maar iets wat ons allemaal direct raakt. En dat begint met bewustwording van wat er gebeurt op het moment dat jij de thermostaat van je airco een graadje lager zet.