Grootste Amerikaanse stroomnet te groot om te werken

Jan van Dijk · 2026-05-12

### Waarom het grootste stroomnet van de VS vastloopt PJM Interconnection LLC, het grootste elektriciteitsnet van de Verenigde Staten, is misschien wel te groot geworden om goed te functioneren. Dat zei Laura Swett, voorzitter van de Federal Energy Regulatory Commission, tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de netbeheerder. Het klinkt tegenstrijdig, nietwaar? Meer capaciteit zou beter moeten zijn. Maar in de praktijk blijkt schaalvergroting soms averechts te werken. Het net raakt overbelast, niet door een gebrek aan stroom, maar door complexiteit en bureaucratie. ### Wat is er aan de hand met PJM? PJM beheert een van de meest uitgestrekte stroomnetten ter wereld, dat miljoenen huishoudens en bedrijven van energie voorziet. Denk aan een snelweg die steeds meer op- en afritten krijgt, maar waar het verkeer nog steeds door dezelfde tunnels moet. De voorzitter waarschuwt dat dringende hervormingen nodig zijn. Het systeem is simpelweg te log geworden om snel te reageren op storingen of veranderingen in vraag en aanbod. ### Waarom schaalvergroting problemen oplevert - **Complexiteit neemt exponentieel toe**: Hoe meer aansluitingen, hoe meer coördinatie nodig is. - **Besluitvorming vertraagt**: Door de vele partijen die inspraak hebben, duurt het langer om knopen door te hakken. - **Kosten stijgen**: Meer infrastructuur betekent hogere onderhoudskosten, die uiteindelijk bij de consument terechtkomen. - **Innovatie wordt geremd**: Grote systemen zijn vaak minder flexibel en passen zich traag aan nieuwe technologieën aan. Het is alsof je een klein bootje hebt dat je makkelijk door smalle grachten kunt manoeuvreren, maar dat je probeert om te bouwen tot een cruiseschip. Ja, het kan meer passagiers vervoeren, maar het wordt een stuk lastiger om te sturen. ### Wat zegt Laura Swett precies? Swett benadrukte dat het net niet alleen te groot is, maar ook te traag reageert. Ze pleit voor een grondige herziening van de regelgeving en de manier waarop het net wordt beheerd. Haar oproep is duidelijk: "We moeten het systeem aanpassen aan de realiteit van vandaag, niet aan die van twintig jaar geleden." Het is een wake-upcall voor iedereen die denkt dat meer altijd beter is. ### Wat betekent dit voor de energietransitie? Dit probleem raakt direct aan de overstap naar duurzame energie. Zonnepanelen en windmolens leveren stroom die vaak op andere momenten en plaatsen wordt opgewekt dan traditionele centrales. Een log netwerk kan die flexibiliteit niet aan. Het gevolg? Stroomuitval of juist overschotten die nergens heen kunnen. Voor Nederland is dit een leerzaam voorbeeld: ook ons eigen stroomnet staat onder druk door de groei van duurzame energie. ### Hoe kan het beter? - **Decentralisatie**: Kleinere, regionale netwerken die zelfstandig kunnen opereren. - **Slimmere technologie**: Betere software om vraag en aanbod in real-time te balanceren. - **Minder bureaucratie**: Snellere vergunningstrajecten voor nieuwe projecten. - **Investeringen in opslag**: Batterijen om pieken op te vangen. Het is niet eenvoudig, maar wel noodzakelijk. Zoals Swett het zegt: "We kunnen niet blijven doen wat we altijd deden en een andere uitkomst verwachten." ### Conclusie: een les voor ons allemaal Het verhaal van PJM laat zien dat groei niet altijd de oplossing is. Soms is het beter om slimmer te werken in plaats van groter. Voor professionals in de energiesector is dit een belangrijk signaal. Of je nu werkt aan netbeheer, duurzame projecten of beleggingen in AI-platforms voor energiehandel: de les is dat schaalbaarheid hand in hand moet gaan met flexibiliteit. Laten we hopen dat de hervormingen die Swett voorstelt, snel worden doorgevoerd. Anders dreigt het grootste stroomnet van de VS vast te lopen in zijn eigen succes.