Wat gebeurt er als geopolitieke spanning plots afkoelt?

Jan van Dijk · 2026-06-28

Je kijkt maandagochtend naar de olieprijzen en ziet ze omhoog schieten. De spanning tussen de VS en Iran is weer opgelaaid, er is een olietanker geraakt bij de Straat van Hormuz – en je denkt: daar gaan we weer. Maar dan, plotseling, koelen de geopolitieke emoties af. De partijen spreken af de aanvalstaak te staken. En wat doen de olieprijzen? Ze trekken hun vroege winst in. Een klassiek patroon, maar één waar je als belegger steeds weer door verrast wordt. ### De psychologie van de olieprijs Het is fascinerend, vind je niet? Olie is een fysieke grondstof, maar haar prijs wordt voor een groot deel bepaald door emotie en perceptie. Die Straat van Hormuz is zo'n symbolische plek. Het is een smalle waterweg van slechts ongeveer 39 kilometer breed op het smalste punt, maar cruciaal voor de wereldwijde oliehandel. Ongeveer een vijfde van de wereldwijde olievoorziening passeert daar. Als daar iets misgaat, slaat de angst razendsnel toe in de markten. De prijs reageert direct, soms met sprongen van tientallen euro's per vat. Maar dan komt het tweede deel van het verhaal: de kalmerende woorden. Diplomatieke kanalen gaan open, er worden verklaringen afgelegd. De dreiging wordt niet weggenomen, maar wel uitgesteld. En de markt haalt opgelucht adem. Die vroege winsten worden gedeeltelijk of helemaal teruggegeven. Het laat zien hoe kwetsbaar de prijs is voor sentiment. Je kunt naar alle cijfers en voorraden kijken, maar uiteindelijk wint vaak het onderbuikgevoel. ### Waarom 'de-escalatie' zo'n krachtig signaal is Wat er dit weekend gebeurde, is een perfect voorbeeld. Een incident leidt tot pieken, maar de snelle afspraak om de aanvallen te stoppen zorgt voor stabilisatie. Dit patroon zien we vaker: - De markt reageert eerst op het nieuws van het conflict. - De angst voor een langdurige onderbreking van de aanvoer drijft de prijs op. - Vervolgens komt het besef dat beide partijen een groter conflict willen vermijden. - De prijs corrigeert zich omdat het 'doemscenario' van tafel is. Het is een dans op het slappe koord. Voor landen als Nederland, die sterk afhankelijk zijn van geïmporteerde energie, zijn dit nerveuze momenten. Een aanhoudend hogere olieprijs vertaalt zich uiteindelijk naar hogere kosten aan de pomp, voor transport en voor de productie van goederen. Een snelle de-escalatie is dus goed nieuws voor de portemonnee, maar het houdt de onderliggende onzekerheid in stand. ### Wat dit betekent voor jou als belegger Als je belegt, of overweegt te beleggen, zijn dit de dingen om in de gaten te houden. Geopolitieke risico's zijn moeilijk te voorspellen, maar hun impact op grondstoffenmarkten is enorm. Een goed advies is om nooit alleen op dit soort nieuws te handelen. De reactie is vaak al geweest voordat je de kans krijgt om te kopen of verkopen. Focus je liever op de langere termijntrends: de energietransitie, de vraag vanuit opkomende economieën, en de investeringen in productiecapaciteit. Een wijze uitspraak die hier vaak wordt aangehaald, luidt: 'In de oliemarkt betaal je voor de angst voor tekorten, niet voor de tekorten zelf.' Dat was dit weekend weer pijnlijk duidelijk. De dreiging was reëel genoeg om de prijs op te drijven, maar de politieke wil om verder te escaleren ontbrak – en dus zakte de prijs weer. Het is een constante herinnering dat markten niet alleen over cijfers gaan, maar over mensen, politiek en emotie. De volgende keer dat je de olieprijs ziet bewegen na nieuws uit het Midden-Oosten, weet je: je kijkt niet alleen naar een grondstof, je kijkt naar een barometer van wereldwijde spanning. En soms, zoals afgelopen weekend, laat die barometer zien dat de druk net op tijd kan afnemen.