Einde Iran-oorlog: Israël heeft weinig te zeggen

Jan van Dijk · 2026-06-04

Aaron David Miller, senior fellow bij de Carnegie Endowment for International Peace, gaf onlangs een opvallende analyse in het programma Balance of Power. Hij stelt dat Israël nauwelijks invloed zal hebben op hoe de oorlog met Iran afloopt. Dat is een flinke uitspraak, zeker als je bedenkt hoe nauw de banden tussen de VS en Israël zijn. Maar Miller ziet het anders: de echte beslissingen vallen in Washington en Teheran, niet in Jeruzalem. ### De rol van Israël in het conflict Volgens Miller is Israël vooral een regionale speler, maar niet de belangrijkste stem aan tafel. De oorlog met Iran draait om grote geopolitieke belangen: nucleaire dreiging, olievoorraden en machtsverhoudingen in het Midden-Oosten. Israël kan weliswaar aanvallen uitvoeren, maar de strategische koers wordt bepaald door grootmachten. Dat betekent niet dat Israël machteloos is, maar wel dat hun invloed beperkt is tot specifieke militaire operaties. - Israël richt zich op het neutraliseren van directe dreigingen, zoals raketinstallaties. - De VS heeft bredere doelen, zoals stabiliteit in de regio en olieprijzen. - Iran speelt een eigen spel, met bondgenoten zoals Hezbollah en Rusland. Het is dus een complex schaakspel, waarbij Israël soms een pion is, maar niet de koningin. ### Trumps relatie met Israël: vriend of strategie? Miller besprak ook de relatie tussen president Trump en Israël. Trump heeft zich altijd geprofileerd als een sterke bondgenoot van Israël, bijvoorbeeld door de erkenning van Jeruzalem als hoofdstad. Maar volgens Miller is dat niet puur vriendschap; het is ook strategie. Trump gebruikt de band met Israël om steun te werven bij conservatieve kiezers en om druk uit te oefenen op Iran. Toch waarschuwt Miller dat deze relatie niet vanzelfsprekend is. Als de VS besluit om Israël buiten de vredesbesprekingen te houden, kan dat spanningen opleveren. Trump is onvoorspelbaar, en dat maakt Israël kwetsbaar. Ze moeten constant schipperen tussen loyaliteit en eigenbelang. > "Israël denkt dat ze aan het stuur zitten, maar in werkelijkheid bepalen anderen de route." – Aaron David Miller ### Wat betekent dit voor de regio? De uitspraken van Miller laten zien dat de oorlog met Iran niet alleen over militaire kracht gaat, maar ook over diplomatie. Israël heeft sterke leger, maar zonder politieke steun van de VS staat het zwak. Landen zoals Saudi-Arabië en Turkije kijken mee en passen hun strategie aan. De uiteindelijke uitkomst hangt af van onderhandelingen, niet van bombardementen. Voor Nederlanders die de situatie volgen, is het goed om te beseffen dat nieuws over Israël vaak eenzijdig is. Miller biedt een genuanceerd beeld: Israël is belangrijk, maar niet onmisbaar. De echte macht ligt bij de VS en Iran. En zolang die twee geen akkoord bereiken, blijft de regio in onrust. ### Conclusie: een les in realpolitik Millers analyse is een harde realiteit voor Israël. Ze kunnen vechten, maar niet bepalen hoe de oorlog eindigt. Voor beleggers en strategen in Nederland is dit een reminder dat geopolitiek onvoorspelbaar is. Wie investeert in defensie of energie in het Midden-Oosten, moet rekening houden met verschuivende allianties. De oorlog met Iran is nog lang niet voorbij, en Israël zit niet achter het stuur. Dus de volgende keer dat je een kop ziet over Israël en Iran, onthoud dan: de echte beslissingen worden elders genomen. En dat is precies wat Miller ons wil vertellen.