Cuba's langzame herstel na tweede stroomuitval door brandstofcrisis

Jan van Dijk · 2026-03-22

Cuba krabbelt langzaam weer op na de landelijke stroomuitval van afgelopen zaterdag. Het was de tweede grote blackout in korte tijd, en dat zet het eiland voor enorme uitdagingen. De crisis wordt verergerd door het Amerikaanse brandstofembargo en de toenemende druk op Havana. Laten we eens kijken wat er precies aan de hand is. ### Wat veroorzaakte deze stroomuitval? De directe aanleiding was een storing in het elektriciteitsnet, maar de onderliggende oorzaken gaan veel dieper. Cuba kampt al jaren met een chronisch tekort aan brandstof. De elektriciteitscentrales draaien op olie, en die is schaars. Het onderhoud van het verouderde netwerk blijft achter, en dan heb je een recept voor problemen. Het is alsof je een oude auto blijft rijden zonder ooit de olie te verversen – op een gegeven moment geeft hij het gewoon op. De gevolgen zijn enorm. Ziekenhuizen moesten overschakelen op noodaggregaten, wat extra brandstof kost. Winkels zagen hun koelinstallaties uitvallen, met bederf van voedsel tot gevolg. En voor gewone Cubanen betekende het uren, soms dagen, zonder stroom. Geen licht, geen ventilatoren in de tropische hitte, en beperkte communicatie. ### De rol van het Amerikaanse embargo Het Amerikaanse embargo speelt hier een cruciale rol. Cuba kan moeilijk brandstof importeren omdat veel schepen en bedrijven geen zaken willen doen uit angst voor Amerikaanse sancties. Het is een vicieuze cirkel: geen brandstof betekent minder stroom, wat de economie verder verzwakt, waardoor er nog minder geld is voor brandstof. Havana probeert alternatieven te vinden, maar dat gaat traag. Er zijn wel wat ontwikkelingen. Cuba investeert in zonne-energie, maar dat staat nog in de kinderschoenen. Op dit moment komt minder dan 5% van de energie uit hernieuwbare bronnen. De afhankelijkheid van olie blijft groot. En dan hebben we het nog niet eens over de logistieke problemen. Zelfs als er brandstof is, is het transport ervan een uitdaging door het gebrek aan onderdelen voor vrachtwagens en het slechte wegennet. ### Hoe beïnvloedt dit het dagelijks leven? Voor de gemiddelde Cubaan betekent dit constante onzekerheid. Stroomuitvallen zijn niet nieuw, maar de frequentie en duur nemen toe. Mensen passen hun leven erop aan. Ze koken wanneer er stroom is, laden telefoons op bij buren die een generator hebben, en proberen werk te doen tussen de blackouts door. Het is uitputtend. De economische impact is groot. Kleine bedrijven kunnen niet normaal functioneren. Een restaurant zonder koeling of verlichting verliest klanten. Ambachtslieden kunnen hun elektrische gereedschap niet gebruiken. En toerisme, een belangrijke inkomstenbron, lijdt eronder. Wie wil er nu op vakantie naar een plek waar de airconditioning regelmatig uitvalt? - Voedselbederf door uitvallende koeling - Beperkte toegang tot schoon water (pompen werken op elektriciteit) - Onderbrekingen in medische behandelingen - Verlies van inkomsten voor kleine ondernemers ### Is er hoop op verbetering? De Cubaanse overheid belooft beterschap. Er zijn investeringen aangekondigd in het elektriciteitsnet, en er wordt gezocht naar nieuwe leveranciers van brandstof. Maar het zijn vooral lapmiddelen. Structurele oplossingen vragen tijd en geld – twee dingen die schaars zijn. Een quote van een lokale bewoner vat het goed samen: “We zijn veerkrachtig, maar veerkracht heeft zijn grenzen. Je kunt niet eeuwig teren op het geduld van mensen.” De internationale gemeenschap kijkt toe. Sommige landen bieden humanitaire hulp aan, maar politieke verschillen maken grootschalige steun ingewikkeld. Cuba staat voor een moeilijke keuze: vasthouden aan het huidige beleid of hervormingen doorvoeren die buitenlandse investeringen mogelijk maken. Beide opties hebben hun prijs. Wat duidelijk is, is dat deze stroomcrisis meer is dan een technisch probleem. Het is een symptoom van diepere economische en politieke spanningen. Het herstel zal niet snel gaan. Elke stap vooruit voelt aan als twee stappen terug. Maar Cubanen zijn gewend om te improviseren en door te zetten. Dat hebben ze de afgelopen decennia wel bewezen.